الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
102
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي )
اين منحصر به شما نيست كه مراسم ذبح و قربانى براى خدا داريد « ما براى هر امتى قربانگاهى قرار داديم تا نام خدا را بر چهار پايانى كه به آنها روزى دادهايم ببرند » ( * ( وَلِكُلِّ أُمَّةٍ جَعَلْنا مَنْسَكاً لِيَذْكُرُوا اسْمَ اللَّه عَلى ما رَزَقَهُمْ مِنْ بَهِيمَةِ الأَنْعامِ ) * ) . « راغب » در مفردات مىگويد : « نسك » به معنى « عبادت » و « ناسك » به معنى « عابد » است ، و مناسك حج يعنى مواقفى كه اين عبادت در آنجا انجام مىشود ، يا به معنى خود اين اعمال است . ولى طبق گفته « طبرسى » در « مجمع البيان » و « ابو الفتوح رازى » در « روح الجنان » منسك ( بر وزن منصب ) طبق احتمالى به معنى خصوص قربانى كردن از ميان عبادات است ( 1 ) . بنا بر اين « منسك » هر چند مفهوم عامى دارد كه عبادات ديگر مخصوصا مراسم حج را شامل مىشود ولى در آيه مورد بحث به قرينه « * ( لِيَذْكُرُوا اسْمَ اللَّه ) * . . . » ( تا نام خدا را بر آن ببرند ) به معنى خصوص قربانى است . به هر حال مساله « قربانى » هميشه سؤالانگيز بوده است ، البته اين سؤالات بيشتر به خاطر مسائل خرافى پيش مىآمد كه با اين عبادت آميخته شده ، مانند قربانى كردن مشركان براى بتها با برنامههاى خاصى كه داشتند ، ولى ذبح حيوان به نام خدا و براى جلب رضاى او كه سمبلى براى آمادگى انسان براى فداكارى و قربانى شدن در راه او است ، سپس استفاده كردن از گوشت آن براى اطعام فقراء و مانند آن امرى است منطقى و كاملا قابل درك . و لذا در پايان آيه مىفرمايد : « خداى شما معبود واحدى است » ( و برنامه او هم برنامه واحدى است ) ( * ( فَإِلهُكُمْ إِله واحِدٌ ) * ) . اكنون كه چنين است « در برابر فرمان او تسليم شويد » ( * ( فَلَه أَسْلِمُوا ) * ) .
--> ( 1 ) به همين جهت « نسكت الشاة » مفهومش اين است كه گوسفند را ذبح كردم .